Бастауыш пен балабақша және ата-аналар сайты.
  • Ұстаздарға
    • Ұстаздар еңбегі
    • Көрнекіліктер
    • Түйіндеме жасау
    • Сертификат
    • Слайд презентация
    • Балалар ойындары
    • Бастауыш сыныпқа
    • Тәрбиешілерге
    • Мақала жариялау
    • Минусовка
    • Мерекелер
    • Конкурстар
  • Жоспарлар
    • Ағылшын тілі
    • Әр түрлі
    • Бастауыш сынып
    • Балабақша
    • Биология
    • География
    • Информатика
    • Қазақ тілі
    • Логопед дефектолог
    • Математика
    • Өзін-өзі тану
    • Тарих
    • Технология
    • Физика
    • Химия
  • Балаларға
    • Мақал мәтелдер
    • Жұмбақтар жауабымен
    • Ертегілер
    • Мультфильмдер
    • Тақпақтар
    • Шығармашылық
    • Сіз білесіз бе?
  • Аналарға
    • Ана және бала
    • Бала денсаулығы
    • Сұлулық
    • Жүктілік күнтізбесі жаңа нұсқа 2025
    • Баланың жынысын анықтау 2025
    • Сәби жынысын жоспарлау
    • Овуляция күнтізбесі
    • Қалай жүкті болуға болады

Негізгі бет > Ағза

 

Ішек


Ішек — ас қорыту жүйесі

Ішек — ас қорыту жүйесінің бір бөлігі. Асқазандағы ас қорыту қарын сөлдерінің әсерінен басталады. Қарын сөлімен шыланған тамақ біртіндеп, аз мөлшерден ішекке түседі. Ішектің пішіні ұзын, созылмалы түтікке ұқсайды, ересек адамда оның ұзындығы 5—6 метр. Ас қорыту ішектерде жалғасады.

Ішектердің саңылауларына үлкенді-кішілі бездерден ас қорыту сөлдері бөлінеді. Тамақтың құрамындағы белок, май және көмірсулардың күрделі молекулалары ас қорыту сөлдерінің әсерінен жай заттарға ыдырайды.

Мысалы, бауырдан өт бөлінеді, ал ұйқы безі ас қорытуға өзінен бөлінетін сөл арқылы көмектеседі. Одан басқа, ішектің ішкі шырышты қабығында көптеген кішкентай бездер болады. Осы бездер тәулігіне 2—3 литр ас қорыту сөлдерін бөледі. Ішек түтікшелерінің ішкі жағын өте көп майда ішек бүрлері жауып жатады.

Ішектің бір квадрат сантиметрінде үш мыңдай ішек бүрлері болады. Осы ішек бүрлерінде күрделі, өте майда қан тамырлар шоғыры — қылтамырлар орналасады. Ішек саңылауынан қоректік заттар ішек бүрлері мен қылтамырлары арқылы өтіп, қанға түседі. Олар қанмен бауыр, тағы да басқа мүшелерге, клеткалар мен тіндерге таралады.

Пішініне және атқаратын қызметіне қарай адамның ішегі — ащы ішек және тоқ ішек деп бөлінеді. Ащы ішек асқазаннан басталып, онекіелі ішектен, аш ішектен және мықын ішектен құралады. Ащы ішек тоқ ішекке соқырішек арқылы өтеді. Соқырішек ішектің қапшық сияқты ұзарған жері, ұшында құрт сияқты өсіндісі болады. Тоқ ішек, атына сай жуан және қысқа болады. Тоқ ішекке тамақтың сіңбеген және қорытылмай қалған қалдықтары түседі.

Бұлардың құрамында қарын сөлі бөлген су көп болады. Осы тоқ ішектен су қайтадан қанға сіңеді де, қорытылмай қалған тамақ қалдықтары қоюланып, нәжіске айналады. Тоқ ішек қабырғалары үнемі жиырылып, босаңсуынан қорытылмаған тамақ қалдықтары біртіндеп, тік ішек саңылауларына қарай жылжиды. Міне, осыны тоқ ішектің толқи жиырылуы деп атайды.

Мына жазбаларды да оқуға кеңес береміз:

Ас Қорыту Жүйесі Дегеніміз Не?

Адам денесінде қанша түрлі ферменттердің бар екенін білесіз бе?

Бездер жайлы біз не білеміз?

Өттің ас қортудағы атқаратын қызметі жайлы не білесіз?

Поделиться в WhatsApp

Мына ұқсас жазбалар топтамасын ұсынамыз:

  • Артерия
  • Шаш
  • Бауыр
  • Лимфа
  • Орталық жүйке жүйесі

комментария 57 Пікір қосу

  • Гульнара 30.01.2025 в 01:29

    Бұрын адамда ең маңызды ағза жүрек деп ойлайтынбыз. Жылдар өте келе ішек екеніне көз жеткіздім

    Ответить
  • Салтанат 14.01.2025 в 11:26

    Ішек — ас қорыту жүйесінің маңызды бөлігі болып табылатын орган. Ішек адам ағзасында тағамды қорытып, сіңіруге және организмге қажетті заттарды жеткізуге жауап береді. Ішек екі бөліктен тұрады: жұқа ішек және жуандау ішек.

    Ответить
  • Шолпан Исабекова 09.01.2025 в 08:29

    Ішкі ағзалар туралы қазақша зерттеулерді осылай көбейткен жөн. Жақсы ізденіс,оң бастама!

    Ответить
  • Туктыбаева Ляззат 05.12.2024 в 15:44

    Бұл мәтінде ішек жүйесінің ас қорытудағы рөлі мен құрылымы жақсы түсіндірілген. Ішек ас қорыту процесінің соңғы кезеңдерін жүзеге асырады және оның қызметі ас қорыту сөлдері мен ферменттердің көмегімен күрделі органикалық заттарды жай заттарға ыдыратуды қамтамасыз етеді.Сонымен қатар, ішектің әртүрлі бездерден бөлінетін ас қорыту сөлдері оның тиімді жұмысын қамтамасыз етеді. Мысалы, бауырдан бөлінетін өт майларды сіңіруге көмектессе, ұйқы безі ағзаға қажетті ферменттерді бөліп шығарады.

    Ответить
  • Айдана 04.11.2022 в 23:02

    Ішек жайлы толықтай қысқа нұсқа ақпараттарды ала алдым. Көп рахмет

    Ответить
  • Эльмира 19.03.2022 в 20:53

    Мәссаған ішектің осынша ұзын болатынын неге білмегем

    Ответить
  • Айгерім 19.03.2022 в 19:00

    Ішектер адам өмірінде маңызды қызмет атқарады. Сондықтан дұрыс тамақтанған жөн деп ойлаймын.

    Ответить
  • Молдир 22.02.2022 в 22:33

    сайт жаксы екен! билмиеппин) улкен рахмет! колымыз босап калды гой

    Ответить
  • Әлия Турсун 06.02.2022 в 17:21

    Осы мақаланың арқасында біраз ақпарат алдым

    Ответить
  • Әлия 02.02.2022 в 13:15

    Осы мақаланың арқасында біраз ақпарат алдым

    Ответить
  • Нұрбақыт 31.01.2022 в 01:50

    Ішек құрлысы туралы жақсы жазылған жарайсыздар

    Ответить
  • Гаухар 24.01.2022 в 10:58

    өзіме қажетті мағлұмат алдым көп рахмет

    Ответить
  • Дильназ Мухаммедова 21.01.2022 в 09:43

    Тамаша екен

    Ответить
  • Салтанат 19.12.2021 в 22:18

    менің кейде тамақ жеп болған кезде ішім қатты ауырады.мында маған қажетті көп нәрсе жазылыпты рахмет

    Ответить
  • Насиба 13.12.2021 в 21:54

    Ішек туралы тақырып өте күрделі. Ішектің дұрыс болмауы иммунитеттің түсуіне бірден бір себеп.

    Ответить
  • Жакупова Улжалгас 03.12.2021 в 10:44

    ішек байланып қалуыда мүмкін

    Ответить
  • Айгерим 28.11.2021 в 00:29

    Баламның ішегі ауырып жүр еді, мына жерде толық жазылыпты рахмет!

    Ответить
  • Жами 24.11.2021 в 16:01

    тамакты толыгымен корыту керектигине ман бермеппин енди есте болады рахмет

    Ответить
  • Ақманат Мерекеевна 22.11.2021 в 20:11

    Ішек бүрлерінде қан тамырлар шоғыры болатынын енді біліп жатырмын

    Ответить
  • Ақманат Мерекеевна 22.11.2021 в 20:07

    Өте керемет ақпараттар берілген.Тамаша

    Ответить
  • Ақманат Мерекеевна 22.11.2021 в 20:05

    Ішекке қатысты ақпарат кез келген адамға қажет екен. Рақмет.

    Ответить
  • Ерке 16.10.2021 в 17:36

    Рахмет, түсінікті жазылған

    Ответить
  • Жанерке 15.10.2021 в 00:00

    Керемет

    Ответить
  • Зухра 13.10.2021 в 18:51

    Қызықты ақпараттар көп екен!

    Ответить
  • Зухра 13.10.2021 в 18:51

    Рахмеет осындай жұмыс ұсынғаныңызға!

    Ответить
  • Динара 11.10.2021 в 12:03

    Рахмет ақпаратқа

    Ответить
  • Мөлдір Сайлаубекқызы 06.10.2021 в 16:13

    ҚЫЗЫҚТЫ МӘЛІМЕТТЕРМЕН ТАНЫСТЫМ!

    Ответить
  • Айнұр Жалмаханова 01.10.2021 в 23:15

    ұйқы безінің ас қорытуға қандай да бір әсер бар екенін білмеппін осы күнге дейін

    Ответить
  • Алем 22.09.2021 в 23:09

    Денсаулығыма байланысты мәлімет алдым рахмет

    Ответить
  • Акмарал 21.09.2021 в 08:22

    Тамақты дұрыс шайнамауда шектердің жұиысына әсер етеді деп ойлаймын

    Ответить
  • Гулжанат 09.09.2021 в 22:51

    Қандайда бір ғылыми жұмыстарымызбен мәлімет жинап, өзімізде біраз нәрсе біліп аламыз!

    Ответить
  • үміт 03.09.2021 в 10:23

    оте тусиникти жазылган

    Ответить
  • Сандуғаш 01.09.2021 в 16:08

    Жақсы түсінікті жазылған екен

    Ответить
  • Сандуғаш 01.09.2021 в 11:28

    Мақала өте пайдалы ақпараттармен берілген екен

    Ответить
  • Ақсәуле Нариман 23.06.2021 в 23:05

    Керемет жазылған рахмет.

    Ответить
  • Зульфия 08.06.2021 в 21:03

    Ішекке қатысты ақпарат кез келген адамға қажет екен. Рақмет.

    Ответить
  • Алтынай 25.04.2021 в 14:49

    Ішек аурулары ең қауіпті аурулардың бірі деп ойлаймын. Сондықтан күтім жасау керек

    Ответить
  • Ақерке 23.04.2021 в 08:45

    Біраз маңызды ақпарат білдім, өте түсінікті жазылған.

    Ответить
  • Эльвира 15.04.2021 в 04:38

    Ақпарат жақсы жазылған, өз ашық сабағыма қолдандым рахмет!

    Ответить
  • Дана 27.03.2021 в 20:25

    Ішек туралы ақпарат алды. Рахмет ерекетай парақшасы

    Ответить
  • Нұргүл 26.03.2021 в 10:01

    Нағыз қазіргі кездегі адамдардың басты бір мәселелерінің бірі ішекке байланысты екенін барлығы біле бермейді. Толық ашық жазылған барлығына пайдалы деп айтар едім

    Ответить
  • Айдана 22.02.2021 в 17:04

    Өте қажетті ақпараттар жазылған

    Ответить
  • Беспаева Айнаш 21.02.2021 в 14:07

    Ішек тақырыбына жазылған мақала өте көрнекті материал

    Ответить
  • Инабат Ибрагим 18.02.2021 в 20:57

    Кітаптан оқуға ерінетін едім,сіздерден оқып керекті мағұлмат ала алдым.

    Ответить
  • Seiil 13.02.2021 в 19:43

    Өте қызықты және керек кеңестер берілген екен. 1кв см 3000 ішек бүрлері болады

    Ответить
  • Молдир 28.01.2021 в 12:15

    Оте аукымды такырып.Тусиникти.Оте керемет

    Ответить
  • Жанна 26.01.2021 в 11:31

    Ишектин кандай роль аткаратынын,озиме керекти деректер ала алдым,рахмет

    Ответить
  • Жұлдыз 25.01.2021 в 13:48

    Өзіме керемет ақпарат алдым

    Ответить
  • Шолпан 23.01.2021 в 22:17

    «Ас-адамның арқауы «дейміз,мұнда басты назарда -астың қорытылуы .Ал ішек — ас қорыту жүйесінің бір бөлігі,сондықтан созылмалы түтікке ұқсас ішек туралы мәлімет қажет-ақ.

    Ответить
  • Айдана 08.01.2021 в 03:01

    Өте пайдалы ақпарат ішеі ұзындығы 5-6м деп ойламаппын

    Ответить
  • Ажар 06.01.2021 в 00:58

    сабағыма қатысты ақпарат алдым

    Ответить
  • Асель 26.12.2020 в 17:23

    керек мәлимет

    Ответить
  • Алма 16.12.2020 в 00:59

    Осы мақаланың арқасында біраз ақпарат алдым

    Ответить
  • Гүлбану 11.12.2020 в 17:32

    Өзіме керекті ақпарат алдым

    Ответить
    • Алихан 09.02.2021 в 02:39

      Ас қорыту үшін тәулігіне 2-3 литр сөл бөлу расыменде таң қаларлық ақпарат екен! Материал пайдалы

      Ответить
  • Гулнар Жанысбекова 22.11.2020 в 16:51

    Мұнда маған сабағыма қатысты ақпарат алатын болдым,еркетай сайтында бұндай қажетті ақпарат бар екенін білмеппін.

    Ответить
  • Гулдана 09.11.2020 в 15:11

    Ішектің 1кв см 3000 ішек бүрлері болады-қызық ақпарат екен

    Ответить

Пікір қалдыру

Тек мақалаға байланысты пікіріңізді жазыңыз сұрағыңыз болса мына сілтемені басыңыз!
Жауапты кері қайтару

  • қазақша жұмбақтарЖұмбақтар жауабымен

    11 Авг 2025 / Толық оқу

  • Кім жылдам турнирі

    25 Авг 2025 / Толық оқу

  • мақал мателМақал-мәтелдер және нақыл сөздер жинағы

    14 Авг 2025 / Толық оқу

  • Қазақша Жаңылтпаштар Жинағы

    12 Авг 2025 / Толық оқу

  • қазақша жұмбақтар Жұмбақтар жауабымен

    11 Авг 2025 / Толық оқу

  • тегін сертификат Тегін немесе Ақылы Сертификат Алу

    16 Фев 2014 / Толық оқу

  • Оқушы портфолиосының үлгісі

    30 Авг 2013 / Толық оқу

Жаңа жазбалар

  • Кім жылдам турнирі
  • Мақал-мәтелдер және нақыл сөздер жинағы
  • Қазақша Жаңылтпаштар Жинағы
  • Жұмбақтар жауабымен
  • Су перісінің бар екеніне сеңесін бе?

Сайтта жарияланған мақалаларды сайт әкімшілігінің рұқсатынсыз басқа сайттарға жариялауға тиым салынады.Мақаланы басқа сайтқа жариялауға байланысты сұрақтарыңызды hat@erketai.kz электронды почтасына жазыңыздар.Сайттың барлық құқықтары қорғалған © ERKETAI.KZ 2012 жылдан бастап жұмыс жасайды.